Mùa tràm và mùa mưa: nhịp hoa xứ Cà Mau

Biết trước tháng nào có hoa, tháng nào trống thì mọi việc khác đều dễ hơn: khi nào tách, khi nào thu mật, khi nào chỉ nên để yên.

Đây là lịch của Cà Mau, nơi rừng tràm U Minh Hạ và vùng nước lợ, gió biển mang hơi muối quanh năm.

Nhịp chung của vùng

Cà Mau có mùa mưa tháng 5 đến tháng 11 và mùa khô tháng 12 đến tháng 4. Nhưng nhịp hoa không trùng khít nhịp mưa.

Đầu mùa mưa là lúc bùng nổ: cỏ dại, cây bụi, hoa vườn cùng nở. Cuối mùa mưa vẫn còn đều.

Sang mùa khô thì tuỳ nơi. Chỗ có tràm và dừa nước thì còn, chỗ trồng thuần một loại cây thì gần như trắng.

Bảng lịch cả năm

Dùng cho Cà Mau, có thể lệch vài tuần tuỳ năm.

Quãng trống trong năm

Ở Cà Mau, quãng đáng lo là tháng 3 và tháng 4, khi nắng gắt, mặn xâm nhập sâu, nhiều nơi thiếu nước ngọt.

Đàn không chết nhưng chững lại. Chúa giảm đẻ, quân hao dần, dự trữ vơi.

Đây là lúc nhiều người sốt ruột nên mở thùng kiểm tra liên tục, càng làm đàn đuối thêm.

Việc đúng là để yên và bảo đảm chống kiến, vì đây cũng là mùa kiến hoạt động mạnh nhất do nguồn ăn ngoài tự nhiên cạn.

Lấp quãng trống bằng cách nào

Cách bền nhất là trồng cây nở lệch mùa quanh khu đặt tổ.

Ưu tiên loại chịu được điều kiện của Cà Mau và nở đúng vào tháng 3 và tháng 4.

Không cần diện tích lớn. Một dải vài chục mét vuông quanh khu tổ đã đỡ được nhiều.

Cho ăn bổ sung chỉ là chữa cháy. Nếu năm nào cũng phải cho ăn thì vấn đề nằm ở nguồn hoa chứ không ở đàn.

Ghi lịch riêng cho vườn mình

Bảng trên là khung chung. Vườn nhà anh có thể lệch cả tháng so với vùng.

Ghi mỗi tuần một dòng trong một năm là có lịch riêng. Ghi hai năm là thấy được năm nào lệch vì lý do gì.

Đây là thứ đáng làm nhất trong năm đầu nuôi ong, vì nó quyết định mọi việc về sau.

Cách ghi gọn nhất là dùng luôn cuốn sổ theo dõi tổ. Mỗi tuần thêm một dòng ở cuối trang: tuần này cây gì nở, phấn về màu gì. Không mất thêm thời gian mà cuối năm có đủ dữ liệu để dựng lịch riêng cho vườn nhà.

Những chỗ người nuôi hay vấp

• Bám lịch dương thay vì nhìn hoa thật ngoài vườn
• Cho ăn bổ sung quanh năm thay vì trồng thêm nguồn hoa
• Bỏ qua việc ghi chép nên năm nào cũng bị bất ngờ

Câu hỏi thường gặp

Quãng thiếu hoa ở Cà Mau kéo dài bao lâu?

Thường vài tuần tới vài tháng, tập trung vào tháng 3 và tháng 4. Năm khô kéo dài thì lâu hơn.

Có nên chuyển tổ theo mùa hoa không?

Với ong dú thì thường không đáng. Chúng bay hẹp, quen chỗ, dời đi dời lại dễ suy.

Trồng cây bao lâu thì có hoa?

Cây thân thảo vài tháng, cây lâu năm vài năm. Nên trồng cả hai loại cùng lúc.

Làm sao biết mùa hoa sắp tới?

Để ý nụ trên cây quanh nhà, và ghi lại mốc từ những năm trước.

Mùa mưa nhiều hoa thì có nên thu mật luôn không?

Nên đợi cuối mùa, khi mật đã già trong bọng và đàn đã tích đủ dự trữ.