Chuyện người nuôi ong dú ven rừng U Minh

Hỏi người đã nuôi ong dú nhiều năm ở Cà Mau rằng cái khó nhất là gì, câu trả lời hiếm khi là kỹ thuật.

Kỹ thuật học được trong vài tháng. Thứ mất nhiều năm mới đổi là cách nghĩ.

Từ can thiệp sang để yên

Năm đầu ngày nào cũng muốn làm gì đó. Mở thùng, dọn dẹp, sắp xếp lại.

Sau vài năm thì hiểu ngược lại. Phần lớn thời gian việc đúng nhất là đứng nhìn rồi đi về.

Cái khó là kiềm chế. Thấy đàn chững lại mà không mở ra xem thì bứt rứt. Nhưng mở ra cũng chẳng giải quyết được gì.

Ở Cà Mau thì tháng 3 và tháng 4 là quãng thử thách sự kiên nhẫn nhất, vì đàn chậm mà mình thì lo.

Cách nghĩ thay đổi theo năm

Nhìn lại thì thấy khá rõ.

Cái khó thật sự

Không phải vất vả. Việc nhẹ, người lớn tuổi vẫn làm được.

Cái khó là đều đặn. Nửa tiếng mỗi ngày nghe ít, nhưng làm suốt năm này qua năm khác mới là chuyện.

Người bỏ nghề thường không phải vì mệt, mà vì lơi dần. Bỏ vài tuần không thăm, kiến vào lúc nào không hay, mất một hai đàn, rồi nản.

Ở Cà Mau thì mặn xâm nhập làm nhiều cây nguồn hoa chết dần vào mùa khô, nên chuyện lơi là rất tốn kém.

Điều giữ người ta ở lại

Hỏi những người làm lâu thì lý do ở lại ít khi là tiền.

Có người thích quan sát. Đứng nhìn cửa tổ mười phút mỗi sáng thành thói quen khó bỏ.

Có người thích cái nhịp chậm của nghề: mùa nào việc nấy, không thể vội, không thể ép.

Có người thích chuyện mật của mình biết rõ nguồn gốc, đem biếu ai cũng yên tâm.

Và có người ở lại vì đã trót gắn với đàn ong, mất một đàn vẫn thấy tiếc dù đã nuôi nhiều năm.

Cũng có người nói đơn giản hơn: nuôi ong dú là cái cớ để mỗi sáng ra vườn. Nghe nhẹ nhàng nhưng nhiều người gật đầu, nhất là những người đã lớn tuổi và làm nghề này như một thói quen hằng ngày chứ không phải để kiếm sống.

Lời khuyên cho người sắp bắt đầu

Mua hai ba tổ tốt thay vì nhiều tổ rẻ.

Nuôi trọn một năm trước khi tính mở rộng.

Ghi chép từ ngày đầu. Đây là điều nhiều người tiếc nhất vì không làm sớm.

Đi thăm trại trong Cà Mau trước khi mua. Một buổi bằng nhiều tháng đọc.

Và đừng vội: không tách sớm, không thu sớm, để đàn tự lên theo nhịp của nó.

Những chỗ người nuôi hay vấp

• Đo thành công bằng số tổ
• Cố can thiệp khi đàn chỉ đang qua mùa khó
• Bỏ bê vài tuần rồi bù bằng một buổi làm thật kỹ

Câu hỏi thường gặp

Bao lâu thì gọi là biết nuôi?

Qua trọn một năm là nắm nhịp. Vài năm thì bắt đầu tự tin. Nhưng năm nào cũng có chuyện mới.

Điều gì khiến người ta bỏ nghề?

Thường không phải vì vất vả mà vì kỳ vọng sai. Mong nhanh, mong nhiều, rồi thất vọng.

Nuôi ong dú có hợp với người nóng tính không?

Ai cũng nuôi được, nhưng nghề này dạy người ta kiên nhẫn.

Có nên nuôi ong dú để kiếm tiền không?

Được nếu làm quy mô và tính đường dài. Vài tổ thì nên xem như nguồn mật sạch cho nhà.

Ở Cà Mau nghề này có tương lai không?

Phụ thuộc nhiều vào việc giữ được nguồn hoa trong vùng. Đó là điều đáng quan tâm hơn cả kỹ thuật nuôi.