Mặn về mùa khô: đàn ong dú Cà Mau xoay xở ra sao

Mùa khô ở Cà Mau kéo dài tháng 12 đến tháng 4. Đây là quãng phân định đàn nào thật sự khoẻ.

Điều đàn cần trong mùa này khác hẳn mùa mưa, và phần lớn là những thứ mình không làm chứ không phải làm thêm.

Bốn thứ đàn cần

Thứ nhất là dự trữ. Đây là thứ quyết định, mà nó phụ thuộc vào việc mình đã chừa lại bao nhiêu khi thu mật. Không làm gì được trong mùa khô để bù.

Thứ hai là bóng mát buổi chiều. Ở Cà Mau nắng chiều mùa khô rất gắt, thùng phơi nguyên buổi thì đàn phải dồn quân quạt thay vì đi kiếm ăn.

Thứ ba là được yên. Mỗi lần mở thùng trong mùa này tốn của đàn nhiều hơn bình thường.

Thứ tư là chống kiến. Nguồn ăn ngoài tự nhiên cạn nên kiến tìm tới tổ ong nhiều hơn.

So sánh việc nên làm theo mùa

Cùng một việc nhưng mùa mưa làm được, mùa khô thì không.

Dấu hiệu đàn đang đuối

Lượt ong ra vào giảm dần dù trời nắng đẹp. Đây là dấu hiệu sớm nhất.

Ong về ít mang phấn. Đứng nhìn năm phút không thấy con nào chân dính phấn thì nguồn ăn đã cạn.

Nặng hơn thì ong thợ kéo ấu trùng ra ngoài. Đàn tự cắt bớt miệng ăn để sống sót. Thấy cảnh này là phải can thiệp.

Ở Cà Mau còn một dấu hiệu riêng: hơi muối từ gió biển làm thùng gỗ mau mục và kim loại mau gỉ, nên nếu thấy thêm biểu hiện đó thì tình hình nặng hơn mức bình thường.

Cho ăn thế nào cho đúng

Chỉ cho ăn khi đã có dấu hiệu đói rõ, không cho ăn phòng xa.

Cho ít và đều, đặt nơi chỉ đàn mình tới được. Cho nhiều một lúc dễ sinh cướp mật giữa các tổ, lúc đó rối hơn là đói.

Ngưng ngay khi thấy ong bắt đầu mang phấn về lại.

Nếu năm nào cũng phải cho ăn thì vấn đề nằm ở nguồn hoa quanh nhà chứ không ở đàn. Phải trồng bổ sung chứ đừng nuôi bằng cách cho ăn.

Chuẩn bị từ mùa trước

Mùa khô không phải lúc để xoay xở. Mọi thứ quyết định từ cuối mùa mưa.

Thu mật chừa lại đủ. Đây là điều quan trọng nhất và cũng hay bị bỏ qua nhất.

Không tách đàn sát mùa khô, để tổ con không phải vào quãng khó với tay trắng.

Trồng vài vạt hoa chịu hạn quanh khu đặt tổ từ đầu mùa mưa. Ở Cà Mau thì đặt tổ ven rừng tràm hoặc quanh vườn nhà, dùng gỗ chịu ẩm, nên bố trí sao cho hợp với cách đó.

Những chỗ người nuôi hay vấp

• Mở thùng kiểm tra thường xuyên vì lo đàn đói
• Cho ăn nhiều một lúc gây cướp mật giữa các tổ
• Thu mật cạn vào cuối mùa mưa rồi mùa khô mới lo

Câu hỏi thường gặp

Mùa khô ở Cà Mau đàn có chết không?

Đàn khoẻ và đủ dự trữ thì không, chỉ chững lại. Đàn mới tách hoặc bị thu cạn mới có nguy cơ thật.

Có nên che nắng hoàn toàn không?

Không. Ong cần nắng sáng để khởi động. Che phần chiều là đủ.

Mùa khô có thu được mật không?

Không nên. Phần mật trong tổ là vốn cầm cự, lấy đi là đẩy đàn vào rủi ro.

Bao giờ đàn hồi lại?

Khoảng một tháng sau những trận mưa đầu mùa, khi hoa dại bắt đầu nở lại.

Ở Cà Mau mùa khô kéo dài bao lâu?

Khoảng tháng 12 đến tháng 4, trong đó nặng nhất là tháng 3 và tháng 4.