Hơi muối và độ ẩm: hai thứ ăn mòn thùng ong ở Cà Mau

Ong dú là loài nhiệt đới, quen với ấm và ẩm vừa phải. Ra khỏi khoảng đó là đàn bắt đầu tốn sức để tự điều chỉnh.

Ở Cà Mau, độ ẩm rất cao gần như quanh năm và khí hậu nóng ẩm, mưa nhiều nhất nước, chịu ảnh hưởng biển hai mặt. Biết ngưỡng thì mới biết lúc nào cần làm gì.

Ngưỡng nhiệt của ong dú

Ong dú ra ngoài kiếm ăn bình thường khi trời ấm. Trời mát thì chúng ra muộn về sớm, giờ làm việc ngắn lại.

Lạnh kéo dài là vấn đề thật. Ong dú không ngủ đông như ong mật ôn đới. Chúng chỉ co lại trong tổ, tiêu hao dự trữ mà không bổ sung được. Kéo dài nhiều tuần thì đàn suy.

Nóng quá thì đàn phải dồn quân quạt tổ để hạ nhiệt, cũng tốn sức không kém.

Ở Cà Mau, nóng ẩm, mưa nhiều nhất nước, chịu ảnh hưởng biển hai mặt, nên vấn đề chính là hơi muối từ gió biển làm thùng gỗ mau mục và kim loại mau gỉ.

Đối chiếu với điều kiện Cà Mau

Bảng dưới là mức tham khảo, đối chiếu với thực tế của vùng.

Độ ẩm ảnh hưởng thế nào

Độ ẩm ở Cà Mau rất cao gần như quanh năm. Đây là yếu tố quyết định nhiều hơn người ta tưởng.

Ẩm cao kéo dài làm mốc phát triển trong thùng, phấn dự trữ hỏng, bọng sáp mềm. Dấu hiệu là mặt trong nắp đọng nước và có vệt mốc ở góc.

Ẩm quá thấp thì ít gặp hơn nhưng cũng có, nhất là cuối mùa khô khi gió mạnh. Sáp giòn, đàn phải tốn nước để điều hoà.

Cách xử lý ở cả hai trường hợp đều là chọn chỗ đặt tổ và làm thùng cho đúng, chứ không can thiệp trực tiếp vào bên trong.

Chọn chỗ đặt để giảm biến động

Chỗ có nắng buổi sáng và bóng che buổi chiều là lý tưởng ở hầu hết các vùng.

Thùng gỗ dày giữ nhiệt ổn định hơn thùng mỏng, biên độ trong ngày nhỏ lại, đàn đỡ phải điều hoà.

Ở nơi ẩm cao thì kê cao và giữ thông thoáng dưới gầm thùng. Ở nơi gió mạnh thì chắn gió nhưng đừng bịt kín.

Tại Cà Mau, cách phổ biến là đặt tổ ven rừng tràm hoặc quanh vườn nhà, dùng gỗ chịu ẩm. Cách đó hình thành vì hợp với điều kiện tại chỗ, nên đáng học theo.

Khi nào thật sự cần can thiệp

Phần lớn thời gian đàn tự lo được. Chỉ can thiệp khi thấy dấu hiệu rõ.

Đọng nước trong nắp và có mốc: lau khô, để hé nắp một lúc vào ngày nắng.

Đàn bu ra ngoài cửa tổ giữa trưa nắng: thùng đang quá nóng, cần che thêm.

Ong bò lổm ngổm không bay được: thường là dấu hiệu nặng, cần xem lại toàn bộ vị trí đặt.

Ngoài ba trường hợp đó thì cứ để yên.

Những chỗ người nuôi hay vấp

• Cố điều chỉnh nhiệt độ bên trong tổ bằng cách mở nắp
• Đặt thùng nơi nắng cả ngày rồi bù bằng tưới nước
• Bịt kín thùng để chống ẩm, làm đàn bí hơi

Câu hỏi thường gặp

Ong dú chịu lạnh tới đâu?

Lạnh vài đêm thì không sao, nhưng kéo dài nhiều tuần là giới hạn thật vì đây là loài nhiệt đới, không có cơ chế ngủ đông.

Độ ẩm cao có làm hỏng mật không?

Có, gián tiếp. Ẩm cao làm phấn và bọng dễ mốc, mật thu ra cũng mang nhiều nước hơn nên dễ lên men.

Có nên đặt tổ trong nhà cho ổn định không?

Không nên. Ong cần bay ra vào tự do và cần nắng sáng. Đặt trong nhà kín làm đàn suy.

Thùng dày có thật sự khác không?

Có. Gỗ dày làm nhiệt bên ngoài truyền vào chậm, biên độ trong ngày nhỏ lại, đàn đỡ tốn sức.

Ở Cà Mau nên lo nóng hay lo ẩm hơn?

hơi muối từ gió biển làm thùng gỗ mau mục và kim loại mau gỉ Vì vậy đó là thứ nên ưu tiên xử lý trước.