Tràm U Minh vào mùa — nhận biết từ cửa tổ

Quãng chuyển mùa ở Cà Mau chỉ vài tuần nhưng quyết định cả năm. Làm đúng thì đàn bật lên rất nhanh, làm sai thì mất luôn một mùa.

Và mọi dấu hiệu đều đọc được ở cửa tổ, không cần mở thùng.

Những gì thấy được ở cửa tổ

Ngay sau trận mưa lớn đầu tiên, đàn thường im ắng một hai ngày vì trời còn ẩm và mát.

Rồi trong vòng một hai tuần, khi cỏ và cây bụi ra hoa, lượt ong ra vào tăng rõ. Buổi sáng cửa tổ nhộn nhịp hẳn so với mấy tháng trước.

Dấu hiệu chắc nhất là màu phấn trên chân ong. Mùa khô ong về ít phấn, màu đơn điệu. Chuyển mùa thì thấy nhiều màu khác nhau trong cùng một buổi.

Vài tuần sau nữa thì thấy ong non tập bay giữa trưa, nghĩa là chúa đã đẻ mạnh trở lại.

Mốc theo thời gian

Tính từ trận mưa lớn đầu tiên ở Cà Mau.

Việc nên làm lúc chuyển mùa

Đây là lúc hợp lý để làm những việc cần mở thùng, vì đàn đang sung và chịu được xáo trộn.

Kiểm tra tổng thể: có mốc trong tổ sau mùa khô không, thùng có nứt không, chân chống kiến còn tốt không.

Gia cố chống đổ trước khi vào mùa mưa lớn. Lay thử từng thùng, cái nào lung lay thì xử lý ngay.

Ở Cà Mau thì mưa nhiều nhất nước nên tổ luôn trong tình trạng ẩm, nên phần gia cố càng cần làm sớm.

Đừng vội mừng quá sớm

Đầu mùa hay có kiểu mưa vài trận rồi tạnh cả tuần. Hoa nở rồi tàn, đàn hồi rồi chững lại.

Vì vậy đừng thấy vài trận mưa là tách đàn ngay. Chờ tới khi mưa đã đều, thường vài tuần sau trận đầu tiên.

Cũng đừng vội thu mật. Đàn vừa qua mùa khô, dự trữ mỏng, phần mới gom là để bù chứ chưa dư.

Kiên nhẫn thêm một tháng thì mọi việc chắc chắn hơn nhiều.

Ghi mốc từng năm

Ghi ngày trận mưa lớn đầu tiên, và ngày thấy ong về nhiều màu phấn. Hai mốc này lệch nhau bao lâu là đặc điểm riêng của vườn mình.

Sau vài năm sẽ thấy quy luật: năm nào mưa sớm thì cả nhịp dịch lên, năm khô kéo dài thì lùi lại.

Có mốc riêng thì không phải đoán, cứ theo đó mà sắp lịch tách đàn và thu mật.

Những chỗ người nuôi hay vấp

• Tách đàn ngay sau vài trận mưa đầu tiên
• Thu mật ngay khi thấy đàn hoạt động mạnh trở lại
• Bỏ qua gia cố thùng trước mùa mưa lớn

Câu hỏi thường gặp

Bao lâu sau mưa thì hoa nở?

Thường mười tới mười lăm ngày với hoa dại và cây bụi. Cây lớn thì lâu hơn.

Ong về mang phấn nhiều màu nghĩa là gì?

Nghĩa là quanh đó có nhiều loại hoa đang nở, nguồn ăn đã dồi dào trở lại.

Có nên cho ăn lúc chuyển mùa không?

Nếu đàn qua mùa khô còn khá thì không cần. Đàn kiệt sức thì cho ăn ít vài lần cho tới khi thấy phấn về đều.

Khi nào bắt đầu tách đàn được?

Khi mưa đã đều và thấy ong non tập bay, thường vài tuần sau trận mưa đầu tiên.

Chuyển mùa ở Cà Mau rơi vào khoảng nào?

Đầu mùa mưa, tức khoảng đầu tháng 5 đến tháng 11. Năm nào cũng xê dịch nên phải nhìn hoa chứ đừng nhìn lịch.